محمد مهريار
280
فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )
هستند نيز آن را حذف مىكنند اما « جا » بىشك بازگشتهء كلمهء « گاه » به معناى محل است . توضيح آنكه در زبان فارسى حاضر « گاه » به معناى ظرف زمان و مكان استعمال مىشود . پس « گاه » به معناى جا و محل ، سابقهء كهن ادبى دارد . « تختگاه » يعنى جاى تخت و « خرگاه » به معناى ميدانى كه در آن چادر بر پا مىكردهاند . بنابراين شاجا معادل « شاهجا » معادل « شاهگاه » و بسيار معقول و طبيعى است . صورت ديگرى از اين نامواژه مىتواند زازا باشد به معناى زاينده « زه » . نگاه كنيد به زازران . در ضمن محل ديگرى در براآن شمالى به همين نام وجود دارد كه نشريهء شمارهء 289 مركز آمار ايران در سال 1345 براى آن 127 نفر جمعيت نوشته است . جار J r جار امروز ديهى است بزرگ كه در عداد دهستان براآن جنوبى قلمداد شده است . راجع به جامعهشناسى روستايى ناحيهء براآن ما از اين پيش به تفاريق توضيحاتى دادهايم و اينجا بايد اضافه كنيم كه ناحيت براآنكه در حال حاضر روستايى آبادان سرسبز و خرم ، با ديههاى بزرگ و كوچك است در شرق اصفهان ، پس از بلوك كراج ( كرارج ) قرار گرفته است . در سالهاى اخير يعنى تا پنجاه سال پيش اين ناحيه بسيار خراب ، كثيف و آلوده بود و به هيچ صورت بهداشتى نبود . مالاريا در آنجا كشتار مىكرد و بيماريهاى ديگر و تنگدستى مردم اين بلوك را از صورت فقيرترين ناحيهء اصفهان به ناحيتى پليد مبدل ساخته بود . مردابى كثيف و خراب و ويران . پس از سرازير شدن آب كوهرنگ به اصفهان از يكسو ، و پيدا شدن وسايل بهداشتى و صنعتى و آبكشى از چاه بهوسيلهء ماشين ، كمكم اين بلوك در سايهء سموم بيمارىكش انسانى و حيوانى از آفات و بلاياى گياهى و بيمارى نجات يافت و رفتهرفته آبادانى و سلامتى و رفاه پديدار شد ، اينك اين ناحيه با مردمى سالم و كوشا به صورت بلوكى نسبتا پرجمعيت و آباد در شرق اصفهان درآمده است . بلوك براآن از بلوك بسيار قديم اصفهان است و قديمىترين منابع و از جمله حافظ ابو نعيم اين كلمه را به همين صورت در اخبار و روايات خود آوردهاند . در وجه تسميهء آن نيز ما كوششى به كار بردهايم كه در عنوان خود آمده است . دليل ديگرى كه بر قدمت اين ناحيه هست وجود اسامى كهن و در عينحال زيبا و دلنشين است كه قدمت و سابقهء خود را داد